Οι Κρήτες που διαδίδουν τον πολιτισμό του νησιού σ’ όλη την Ελλάδα
Τα τελευταία 20 χρόνια καταγράφει γνωστούς και “ξεχασμένους” Κρητικούς χορούς ενώ προσπαθεί να κρατήσει “ζωντανή” την παράδοση της Κρήτης μαθαίνοντας σε όλη την Ελλάδα τον πραγματικό πολιτισμό του νησιού.Ο λόγος για τον γνωστό χοροδιδάσκαλο, Γιάννη Μεγαλακάκη, που έχει καταφέρει να “πετάξει” οτιδήποτε θυμίζει φοκλόρ και κοινωνεί σε Ελλάδα και Κύπρο τον πλούσιο και… ατόφιο πολιτισμό της Κρήτης.“Όπου κι αν πάω, κουβαλάω χώμα του Ψηλορείτη”, αυτός είναι ένας στίχος που αντιπροσωπεύει τον Γιάννη Μεγαλακάκη, αλλά και τον αδερφό του Γιώργο, που τα τελευταία χρόνια έχουν ιδρύσει τον “Κρητικό Παραδοσιακό Όμιλο Μεγαλακάκη” με κυρίαρχο στόχο την καταγραφή της αυθεντικής μορφής των κρητικών χορών και την διάδοσή τους.
Ο Γιάννης Μεγαλακάκης μιλά στα prosopakritis για την κρητική παράδοση, τους κρητικούς χορούς αλλά και πως αντιμετωπίζει η υπόλοιπη Ελλάδα τον πολιτισμό του νησιού.
Που σας βρίσκουμε αυτή την περίοδο επαγγελματικά;
Αυτή την περίοδο βρίσκομαι σε μία μεγάλη περιοδεία σε πολλές πόλεις της Ελλάδας και της Κύπρου στις οποίες πραγματοποιώ Σεμινάρια Κρητικών Χορών συνεργαζόμενος με καταξιωμένους πολιτιστικούς Φορείς και Χορευτικούς Συλλόγους.Η περιοδεία περιλαμβάνει πάνω από 25 πόλεις στις οποίες οραματίζομαι να μεταφέρω την τέχνη του κρητικού χορού, να διαδώσω την αγάπη μου για τον κρητικό χορό στα νέα παιδιά.Επίσης με ενδιαφέρει πολύ να ανεβάσω το επίπεδο διδασκαλίας και τεχνικής στους χοροδιδασκάλους που ασχολούνται με τους κρητικούς χορούς. Έχω πολύ δύσκολη αποστολή αλλά νιώθω ευλογημένος γιατί αυτή η πορεία δεν έχει τέλος και συνεχώς ανοίγονται καινούργιοι δρόμοι αναζήτησης και δράσης.
Οι υποψήφιοι προς εκπαίδευση μπορεί να είναι:
α. μαθητές κάθε ηλικίας – εθνικότητας – χορευτικού επιπέδου κρητικών χορών, αλλά και με γνώσεις (σε ερασιτεχνικό ή επαγγελματικό επίπεδο) σε άλλα είδη χορού.
β. χοροδιδασκάλους με γνώσεις και εξειδίκευση σε οποιοδήποτε είδος χορού ή χορών (ελληνικών, ευρωπαϊκών, latin, και οποιοδήποτε άλλων). Στόχος μου είναι η δημιουργία καταρτισμένων και εμπνευσμένων χοροδιδασκάλων οι οποίοι θα μεταλαμπαδεύσουν τις γνώσεις που θα αποκτήσουν στις πόλεις διαμονής τους. Τελικός σκοπός είναι η αναβάθμιση και της τέχνης του κρητικού χορού σε παγκόσμιο επίπεδο.
Προσπαθείτε να αναβιώσετε παλιούς ξεχασμένους χορούς από όλη την Κρήτη. Με ποιο τρόπο και πόσο δύσκολο είναι;
Η λέξη αναβίωση δεν με εκφράζει. Ο χορός είναι ολοζώντανος σε ολόκληρη την Κρήτη. Αυτό που με εκφράζει και στοχεύω μέσα από την επιτόπια καταγραφή – έρευνα είναι να δώσω στον κρητικό χορό την αληθινή διάστασή του. Κάθε φορά που συζητάω με παλιούς μερακλίδες στην Κρήτη, κάθε φορά που ανακαλύπτω πολιτιστικούς θησαυρούς με κατακυριεύει μία τεράστια συγκίνηση και δέος. Όταν διδάσκω ή όταν χορεύω κουβαλώ στην ψυχή μου αυτές τις στιγμές των καταγραφών και συνειδητοποιώ την αξία τους.Δεν νιώθω να αναβιώνω, νιώθω ότι συνεχίζω με πάθος αυτό που κληρονόμησα. Δεν νιώθω ότι κάνω κάτι δύσκολο, νιώθω ότι κάνω το χρέος μου στους προγόνους μου και στους αγέννητους.Πλέον το κάθε βήμα μου εξωτερικεύει τα μυστικά της ψυχής μου. Ο κάθε κρητικός χορός δημιουργήθηκε για να εκφράσει μία ψυχική ανάγκη. Αυτό ψάχνω ,αυτό αναζητώ : να νιώσω και εγώ αυτή την ανάγκη και τον λόγο που ώθησε τον κρητικό λαό να εκφραστεί μέσα από την κίνηση.Παραπάνω από 20 χρόνια, μαζεύω μέσα στην ψυχή μου, ιστορίες ανθρώπων, γεγονότα, αναμνήσεις , σπάνιες στιγμές, μερακλίδες εκφράσεις, εικόνες, μυρωδιές, δάκρυα.
Θέλετε να αποκαταστήσετε τον κρητικό χορό όπως τον ξέρουμε;
Θέλουμε, μαζί τον δίδυμο αδερφό μου τον Γιώργο, να παρουσιάσουμε μια άλλη Κρήτη, την αληθινή, αυτή που δεν έχει σχέση με τον τουρισμό και το φολκλόρ. H έρευνά μας, πραγματοποιείται σε όλη το νησί, έχει στόχο να συγκεντρώσει στοιχεία, ερχόμενη σε άμεση επαφή με τις πηγές της παράδοσης. Μας ενδιαφέρει να έρθουμε σε επαφή με τους αυθεντικούς δημιουργούς, χορευτές και μουσικούς, να τους καταγράψουμε έτσι ώστε να διασώσουμε ό,τι μπορούμε από την Κρήτη που «φεύγει». Να αναδείξουμε τη φιλοσοφία του κρητικού χορού.Διδάσκουμε την ιστορία του κάθε χορού, τις παραλλαγές από νομό σε νομό. Συζητάμε με τους μαθητές για τους κρητικούς καλλιτέχνες τους παλιούς αλλά και τους νεότερους, τα κρητικά παραδοσιακά ,μουσικά όργανα. Διδάσκουμε την τεράστια ιστορία της Κρήτης για να συγκινήσουμε τους νέους ανθρώπους.
Οι μαθητές μας παρακολουθούν συχνά καταγραφές δικές μας από επιτόπιες έρευνες που πραγματοποιούμε στα χωριά της Κρήτης ή καταγραφές άλλων ερευνητών.Χωρίς καμία διάθεση νοσταλγικής, στείρας επιστροφής σ’ ένα παρελθόν που δεν υπάρχει, πιστεύουμε ότι μπορούμε, με αφορμή την κρητική μουσική και τον χορό να μιλήσουμε για την πιο άμεση, γνήσια και αποκαλυπτική σχέση με την τέχνη, για την συμμετοχή και τον αυτοσχεδιασμό.
Τι είναι για εσάς η κρητική παράδοση και οι κρητικοί χοροί;
Όταν χορεύω συνειδητοποιώ γιατί με έστειλε ο θεός στην ζωή. Πιστεύω ότι ο κρητικός χορός αποτελεί την μεγαλύτερη ψυχική έκφραση για τον Κρητικό, είναι η πολιτισμική συνέχειά του μαζί με την μουσική και τον στίχο.
Ο Κρητικός χορός θέλει πάθος! Δεν μπορείς να χορέψεις αληθινά τους κρητικούς χορούς, εάν πρώτα δεν συγκινηθείς με την μελωδία τους.Η Κρήτη για μένα είναι ο τόπος ο οποίος εμπνέει την σκέψη μου, συγκινεί την ψυχή μου και γεμίζει αγάπη την καρδιά μου. Είναι όλη η ζωή μου.
Τι δείχνουν οι κρητικοί χοροί για τους Κρητικούς;
Ο Κρητικός όταν χορεύει, ελευθερώνεται στη ψυχή και στο σώμα. Αφήνει να εκδηλωθεί ο χαρακτήρας του ,την στιγμή που χορεύει. Χορεύει τελείως διαφορετικά, κάποιος που ζει στα ψηλά χωριά, με αυτόν που ζει στα πεδινά. Με τον χορό αναδεικνύεται ο τρόπος γαλούχησης του Κρητικού. Παρατηρούμε πολλές παραλλαγές ενός χορού, π.χ του Συρτού από χωριό σε χωριό, από επαρχία σε επαρχία και από νομό σε νομό.Επίσης πολλοί χοροί έχουν καθαρά τοπικό χαρακτήρα και χορεύονται σε συγκεκριμένα χωριά ή επαρχίες. Η ιδιαιτερότητα του τοπικού χορού είναι το χορευτικό ύφος του ντόπιου χορευτή, το μουσικό ηχόχρωμα της μελωδίας και των μουσικών γυρισμάτων.
Θεωρείτε ότι οι Κρήτες ξέρουν να χορεύουν;
Υπάρχουν χωριά στην Κρήτη τα οποία έχουν πιο έντονη χορευτική παράδοση και άλλα όχι. Γενικότερα οι Κρήτες αγαπούν να εκφράζονται μέσω του χορού.Σημαντικό ρόλο παίζει ο τρόπος γαλούχησης του κάθε ανθρώπου.
Τι γνώμη έχετε για το φολκλόρ;
Το φολκλόρ και η κακή αισθητική, είναι ο μεγαλύτερος εχθρός της τέχνης. Δεν μας ενδιαφέρει οι χορευτές μας να φοράνε όλοι ακριβώς την ίδια φορεσιά όταν παρουσιάζουμε κρητικούς χορούς. Άλλωστε σε ποια παρέα που θα χόρευε παλιά στην Κρήτη, οι άνθρωποι φορούσαν όλοι τα ίδια ρούχα; Δεν πραγματοποιούμε ομαδικές φιγούρες στους κρητικούς χορούς διότι πολύ απλά δεν έχουν καμία σχέση με την χορευτική παράδοση της Κρήτης.Εστιάζουμε πάρα πολύ στο αυτοσχεδιαστικό ταλέντο του κάθε χορευτή μας. Πραγματοποιούμε παραστάσεις σε συγκεκριμένους θεατρικούς χώρους και σκηνές στις οποίες επιλέγουμε το μουσικό σχήμα που θα συμμετέχει. Έχουμε στόχο την ουσιαστική ανάδειξη και προβολή της τέχνης του κρητικού χορού.
Τελικά τι έχει να επιδείξει η Κρήτη του σήμερα;
Ως ιδανικό προορισμό διακοπών και περιήγησης προβλήθηκε η Κρήτη από το μεγάλο αμερικανικό δίκτυο CNN και το κατατάσσει ανάμεσα στους 10 κορυφαίους προορισμούς του κόσμου.Στη διεθνή επιστημονική κοινότητα γίνεται όλο και περισσότερη συζήτηση στην αναζήτηση της ιδανικής δίαιτας για την προαγωγή της υγείας. Η Κρητική διατροφή αποτελεί τα τελευταία χρόνια αντικείμενο μελέτης, αφού η πλειοψηφία των ερευνών αναδεικνύουν την κρητική κουζίνα ως το πιο χαρακτηριστικό και ποιοτικά υψηλό παράδειγμα μεσογειακής διατροφής.Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης (ΜΦΙΚ), που στεγάζεται κοντά στο ενετικό λιμάνι του Ηρακλείου, προσφέρει μια μοναδική εμπειρία στους επισκέπτες του. Στους εκθεσιακούς του χώρους, επιφάνειας μεγαλύτερης των 3500 m2, αναδεικνύεται με τρόπο εντυπωσιακό και καινοτόμο, το φυσικό περιβάλλον της ανατολικής Μεσογείου με έμφαση στην Ελλάδα και την Κρήτη.Το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου είναι από τα πιο μεγάλα και αξιόλογα μουσεία στην Ελλάδα και ένα από τα σημαντικότερα στην Ευρώπη. Τα εκθέματά του περιλαμβάνουν 9αντιπροσωπευτικά δείγματα από όλες τις περιόδους της κρητικής προϊστορίας και ιστορίας, που καλύπτουν περίπου 5.500 χρόνια, από τη νεολιθική εποχή μέχρι τους ρωμαϊκούς χρόνους.Το Ενυδρείο Κρήτης «CretAquarium» ξεκίνησε τη λειτουργία του τον Δεκέμβριο του 2005 και ανήκει στην οικογένεια των μεγάλων ευρωπαϊκών ενυδρείων. Παρέχει μια μοναδική βουτιά στον θαλάσσιο κόσμο της Μεσογείου που δεν αφήνει κανέναν απογοητευμένο.Κρητικοί επιστήμονες συμπεριλαμβάνονται σε λίστα με τους κορυφαίους νέους ερευνητές – συγγραφείς στον κόσμο.Η Κρήτη φιλοξενεί αρκετούς Ερευνητικούς και Πανεπιστημιακούς Οργανισμούς, οι οποίοι έχουν ξεχωρίσει στην Ελληνική Επικράτεια και ανήκουν στους κορυφαίους στην Ευρώπη.Στα ερευνητικά κέντρα της Κρήτης ανήκει το πανίσχυρο Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ) στο Ηράκλειο και στο Ρέθυμνο, το Επιστημονικό και Τεχνολογικό Πάρκο της Κρήτης (ΕΤΕΠ-Κ), το Μεσογειακό Αγρονομικό Ινστιτούτο Χανίων, το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ) στο Ηράκλειο και ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια των Δικτύων και της Πληροφορίας (ENISA) στο Ηράκλειο.
Κάνετε μαθήματα εκτός Κρήτης. Έχετε μαθητές που δεν είναι Κρητικοί;
Έχουμε πάρα πολλούς μαθητές οι οποίοι δεν κατάγονται από την Κρήτη και αυτό μας τιμάει ιδιαίτερα. Δεν παίζει σημασία από ποιο μέρος κατάγεται κάποιος αλλά το πώς θα μυηθεί σε μία κουλτούρα. Σας θυμίζω ότι έχουμε στην χώρα μας σπουδαίους Έλληνες χορευτές και χοροδιδασκάλους του flamenco ,του tango και από άλλα ξένα είδη χορού.
Πως δέχονται οι υπόλοιποι Έλληνες τους κρητικούς χορούς;
O κρητικός χορός ενθουσιάζει και συγκινεί όλους τους Έλληνες. Έχουμε μεγάλη ευθύνη όλοι όσοι διδάσκουμε κρητικούς χορούς.
Σας λείπει η Κρήτη;
Όχι δεν μου λείπει η Κρήτη. Είναι μέσα μου. Έχω αφιερώσει όλη μου την ζωή σε αυτή. Όπου και να βρεθώ στον πλανήτη νιώθω την ενέργειά της να με ακολουθεί.
Έχετε στα σκαριά κάποια νέα παράσταση;
Ετοιμάζουμε μία πολύ σημαντική παράσταση η οποία θα ταξιδέψει σε διάφορες πόλεις της Ελλάδας το ερχόμενο καλοκαίρι.
Όπως έχει ανακοινωθεί το έτος 2014 έχει χαρακτηριστεί ως «Έτος Δομίνικου Θεοτοκόπουλου» τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ισπανία.Τίτλος της παράστασης που ετοιμάζουμε με σπουδαίους συνεργάτες είναι «Αναφορά στον Γκρέκο» . Είναι μία μουσικοχορευτική παράσταση πού αναφέρεται στο μεγάλο ζωγράφο, από καλλιτέχνες από την πατρίδα πού τον γέννησε (Κρήτη) και την πατρίδα που τον ολοκλήρωσε καλλιτεχνικά (Ισπανία).Στην «Αναφορά στον Γκρέκο» οι καλλιτέχνες – ζωντανοί φέροντες οργανισμοί, ο καθένας της δικής του πολιτιστικής κληρονομιάς- δημιουργούν ένα χορόδραμα που φέρνει, μες’ από μια σύγχρονη, ενιαία αισθητική, σ΄ επαφή τις δυο πατρίδες του Γκρέκο, τόσο χορευτικά, όσο και μουσικά, φέρνοντας στην ίδια σκηνή τους Κρήτες με τους Ισπανούς.Σε λίγο χρονικό διάστημα θα μπορέσουμε να σας ανακοινώσουμε λεπτομέρειες για την παράσταση.
Συνέντευξη: Ειρήνη Καρκανάκη
Πηγή: prosopakritis.gr